Δημοκρατίες της μπανανίας χτες / ΕΟΖ αύριο – Μέρος 1ο

Posted: 20/12/2012 in Γεωπολιτκή, Διεθνή
Ετικέτες: , , , , ,

flag

Μέρος 1ο «ΠΟΛΕΜΟΣ»

Απ’ την εποχή του Δόγματος Μονρό και την πολιτική του big stick του Ρούζβελτ μέχρι σήμερα, η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ στη Νότια Αμερική σχετίζεται άρρηκτα με τα συμφέροντα τριών πολυεθνικών που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή, διανομή και πώληση μπανάνας: την Dole, την Chiquita και την Del Monte. Αυτές οι τρεις εταιρίες κατέχουν εδώ και δεκαετίες δεσπόζουσα θέση στις λατινοαμερικανικές αγορές εξάγοντας το 80 τοις εκατό της τοπικής παραγωγής μπανάνας -αλλά και άλλων τροπικών φρούτων όπως ο ανανάς, το μάνγκο και η παπάγια- ενώ κατέχουν το 60 τοις εκατό της παγκόσμιας αγοράς.  Εδώ και 20 χρόνια διενεργείται ένας παγκόσμιος εμπορικός πόλεμος μεταξύ των ΗΠΑ και των »συμμάχων» τους στη Ν. Αμερική απ τη μια,  και της ΕΕ με τους δικούς της »συμμάχους» απ τις χώρες Αφρικής, Καραιβικής, Ειρηνικού (εφεξής ΑΚΕ), απ’ την άλλη, με αντικείμενο την μπανάνα.

Η καθολική επιρροή των 3 αυτών πολυεθνικών στα γεωπολιτικά πράγματα της Νότιας Αμερικής είναι αναντίρρητη, ενώ δεν είναι καθόλου τυχαία η γνωστή μας έκφραση »δημοκρατία της μπανανίας», καθότι και οι 3 πολυεθνικές είχαν μέχρι και το πρόσφατο παρελθόν εμπλακεί σε αμέτρητα πραξικοπήματα, πολιτικές δολοφονίες, οικονομικά σκάνδαλα, εξαγορές πολιτικών και καταστολές εξεγέρσεων ή σφαγές απεργών, όπως αυτή των απεργών της Σάντα Μάρτα στην Κολομβία. Υπάρχουν υποψίες ότι η Dole και η Chiquita, ιδιοκτήτριες τεράστιων εκτάσεων φυτειών στη Ν. Αμερική και με ειδικό φοροαπαλλακτικό καθεστώς, χρηματοδότησαν το πραξικόπημα εναντίον του δημοκρατικά εκλεγμένου Προέδρου Ζελάγια στις Ονδούρες. Γιατί; Διότι ο Ζελάγια είχει προεκλογικά υποσχεθεί αγροτική μεταρρύθμιση και μια πιο δίκαιη φορολόγηση των πολυεθνικών που δραστηριοποιούντο στη χώρα του.

Η αλήθεια είναι πως τέτοια είναι η »διάβρωση» των κρατικών θεσμών και  των οικονομικών λειτουργιών στις χώρες της Ν. Αμερικής από τις τρεις αυτές πολυεθνικές, που δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι αποτελούν ένα κράτος-εν-κράτη. Ο »πρόγονος» της Chiquita, η αμαρτωλή United Fruit εγκαθίσταται στην Γουατεμάλα ήδη από το 1901, αποκτώντας τον πλήρη έλεγχο των ταχυδρομείων, του τηλέγραφου, των σιδηροδρόμων, του συνόλου των λιμένων, καθώς και τον απαραίτητο στόλο για την μεταφορά των εξαγώγιμων προιόντων της χώρας. Επιπλέον ήταν ο μεγαλύτερος εργοδότης και ιδιοκτήτης φυτειών μπανάνας.  Αυτό το μονοπώλιο εξακολουθεί να υφίσταται και σήμερα, πράγμα που μετατρέπει την μετονομασθείσα αργότεραChiquita σε σημαντικό γεωπολιτικό βραχίωνα των συμφερόντων των ΗΠΑ: οποία σύμπτωση. Ο τέως Γ. Διευθυντής της ΣΙΑ, Allen Dulles, θα είναι και μέλος του Δ.Σ. της United Fruit! Αυτό που είναι ακόμη πιο ενδιαφέρον όμως είναι άλλο. Αυτές οι τρεις »αδελφές» έχουν κατά τα φαινόμενα εμπλακεί στην χρηματοδότηση οργανώσεων που θεωρούνται τρομοκρατικές από τις ίδιες τις αμερικανικές Αρχές…  Μάλιστα το 2007, το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης θα καταδικάσει την Chiquita.

Η καίρια γεωπολιτική επιρροή των τριών αυτών πολυεθνικών υπέρ των αμερικανικών οικονομικών συμφερόντων (ήτοι: κέρδη, εγχώριες θέσεις εργασίας, χαμηλή τιμή λιανικής κλπ) αποδεικνύεται στον πόλεμο της μπανάνας με έπαθλο την ευρωπαική κοινοτική αγορά,  και πιο συγκεκριμένα στις προσπάθειες των αμερικανών να έχουν άμεση και ελεύθερη πρόσβαση σ αυτήν χωρίς πολλές πολλές διατυπώσεις, περιορισμούς, δασμούς ή φόρους. Κι αυτό διότι η Ε. Ένωση είναι ο μεγαλύτερος μπανανοεισαγωγέας στον κόσμο. Ακόμη χειρότερα για τους αμερικάνους, τα πράγματα πήραν άσχημη γι αυτούς τροπή το 1993 όταν, στα πλαίσια της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης, ο Πανευρωπαικός Οργανισμός της αγοράς μπανάνας CBMO, συνήψε προτιμησιακές εμπορικές σχέσεις με τις χώρες ΑΚΕ και έθεσε στόχο την εναρμόνιση των διαφορετικών δασμολογικών καθεστώτων εισαγωγής μπανάνας των κρατών μελών της Κοινότητας, προβλέποντας ταυτόχρονα ένα σύστημα ποσοστώσεων και επιδοτήσεων υπέρ των ευρωπαίων παραγωγών. Αντίθετα οι dollar-bananas, οι εισαγώμενες, δηλαδή, από Ν. Αμερική μπανάνες στην ΕΟΚ, επιβαρύνοντο με υπερδιπλάσιους δασμούς. Στόχος των ευρωπαίων ήταν να προστατευθούν απ την αμερικανική »άλωση» των πάμφθηνων νοτιοαμερικανικών μπανανών, των οποίων η παραγωγή πατούσε στους εξευτελιστικούς μισθούς των λατινοαμερικανών αγροτών σε σχέση με τους ευρωπαίους ομολόγους τους. Είχε έρθει η ώρα της μετωπικής σύγκρουσης….

Έτσι, το 1993 η Chiquita «ενεργοποιεί» το δίκτυό της εναντίον της ΕΟΚ, βασιζόμενη κατ’ αρχάς στη θυγατρική της επί γερμανικού εδάφους Ατλάντα, κύριο εισαγωγέα μπανάνας στη γερμανική αγορά. Μαζί με άλλες 17 εταιρίες του ομίλου Chiquita, θα ασκήσει πιέσεις στο Βερολίνο ώστε να «χτυπήσουν» νομικά τις προστατευτικές ρυθμίσεις του Πανευρωπαικού Οργανισμού της αγοράς μπανάνας στα ευρωπ. Δικαστήρια. Η Chiquita εκμεταλλεύεται τις εμπορικές έριδες που ξεσπούν μέσα στην ΕΟΚ, και που βασικά αναπτύσσονται ανάμεσα σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα συμφερόντων: απ’ τη μια οι Γερμανοί και τα υπόλοιπα βόρεια κράτη μέλη που είναι συνηθισμένα στις dollar-bananas, απ’ την άλλη οι Γάλλοι, οι Ισπανοί, οι Έλληνες, οι Βρετανοί που θέλουν να υποστηρίξουν τους δικούς τους παραγωγούς ή τους παραγωγούς απ’ τις δικές τους πρώην αποικίες! Η Ατλάντα θα καταφέρει να πείσει το Βερολίνο υπέρ των θέσεών της πατώντας στην πέτρα του σκανδάλου που δεν είναι άλλη απ’ την «τελική τιμή του προιόντος υπέρ του ευρωπαίου καταναλωτή».

Η Chiquita θα συνεχίσει με πολιορκητικό κριό την Ατλάντα, να ασκεί πιέσεις στην ΕΟΚ και να προβαίνει σε κάθε ένδικο μέσο στα Ε. Δικαστήρια για να άρει την ισχύ των περιορισμών επί των εισαγωγών μπανάνας από τρίτες χώρες – εκτός δηλαδή των χωρών ΑΚΕ.  Μάλιστα καταφέρνει να αποκτήσει την άμεση υποστήριξη της ίδιας της Γερμανίας. Ενθαρρυμένη απ’ τις εξελίξεις για τα αμερικανικά συμφέροντα, η Dole θα ακολουθήσει την ίδια τακτική των Δικαστηρίων, όπου, μεταξύ του 1995 και του 2008 θα προσφύγει πάνω από δέκα φορές.

Αλλά ο πόλεμος δεν θα σταματήσει εκεί. Παράλληλα με τις «επιθέσεις» εντός ΕΟΚ, οι τρεις αδελφές και οι λατινοαμερικάνικες νεοαποικίες τους θα στραφούν στα διεθνή δικαστήρια για να καταδείξουν ότι ο προστατευτισμός του Πανευρωπαικού Οργανισμού της αγοράς μπανάνας CBMO είναι ασύμβατος με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ).

Η ΕΟΚ καταδικάζεται και εντέλει προβαίνει στον «Συμβιβασμό Στέχεν» (29/3/1994) υπογράφοντας προτιμησιακές συμφωνίες με τις  Chiquita-Dole-DelMonte για την εισαγωγή μπανάνας στην Ευρώπη, προκειμένου να προστατέψει όσο μπορεί τον Πανευρωπαικό Οργανισμός της αγοράς μπανάνας CBMO.

Αλλά η μία μάχη χάνεται μετά την άλλη. Οι τρεις αδελφές έχουν αρχίσει να ασκούν λόμπυ στην ίδια την Ουάσιγνκτον, ζητώντας από την τότε κυβέρνηση Κλίντον να προβεί σε νέες και πιο οργανωμένες νομικές πιέσεις εναντίον της Ευρώπης, στα πλαίσια του ΠΟΕ. Παράλληλα συστρατεύουν τις «αποικίες» τους στον αγώνα. Για παράδειγμα: το 1995  οι ΗΠΑ, το Μεξικό, οι Ονδούρες, η Γουατεμάλα, ο Ισημερινός λίγους μήνες αργότερα, υποβάλουν στον ΠΟΕ επίσημη προσφυγή ζητώντας την καταδίκη της ΕΟΚ για παράβαση των κανονισμών εμπορίου, πράγμα που επιτυγχάνουν τον Απρίλιο του 1998.

Ο χρόνος περνάει, η ΕΟΚ δεν προσαρμόζεται και τον Ιανουάριο του επόμενου χρόνου Chiquita και Dole «χτυπάνε» ταυτόχρονα.  Η Chiquita πιέζει την αμερικανική κυβέρνηση να εφαρμόσει το άρθρο 301 του νόμου περί το εξωτ. Εμπόριο, του 1974, που επιτρέπει στις ΗΠΑ να δασμολογούν μια σειρά από ευρωπαικά προιόντα σε ποσοστό 100% επί της αξίας τους, ως αντίποινα για την μη εφαρμογή της απόφασης του ΠΟΕ για τις μπανάνες.

Το Αμερικανικό μπλοκ (ΗΠΑ + χώρες της Κεντρικής και της Νότιας Αμερικής) καταφέρνει νέα καταδίκη της ΕΟΚ τον Απρίλιο του 1999 στον ΠΟΕ.

Η ΕΟΚ με τη σειρά της υιοθετεί απ’ τον Οκτώβρη του 2000 και ως αντίποινα την πολιτική του first come first served, πράγμα που αβαντάρει την Dole αλλά αποβαίνει εις βάρος της Chiquita  η οποία ήδη δυσκολεύεται στις ευρωπ. Αγορές. Γι’ αυτό και η Chiquita  εκμεταλλευόμενη τις στενές σχέσεις με την κυβέρνηση Μπους (πλέον νέο αφεντικό στον Λ. Οίκο), ασκεί πιέσεις για κατάργηση των συμφωνιών μεταξύ Dole και ΕΟΚ! Οι μάχες αυτού του παγκόσμιας εμβέλειας πολέμου της μπανάνας γίνονται πιο σκληρές απ’ τη στιγμή που ο Μπους διορίζει ειδικό σύμβουλο για θέματα εμπορικών διαφωνιών έναν Joseph Hagin, ο οποίος υπήρξε στέλεχος επί 13 έτη στη Chiquita  και έφτασε να γίνει μέχρι το Νο 2 της επιχείρησης (αντιπρόεδρος). Όντως ο Hagin καταφέρνει να συνάψει συμφωνία με την ΕΟΚ σχετικά με ένα «σύστημα ποσοστώσεων και αδειοδοτήσεων που θα βασίζεται στο ιστορικό εμπόριο και τις ιστορικές χώρες παραγωγής  της μπανάνας», πράγμα που αποβαίνει προς το συμφέρον της Chiquita:  είναι η πιο «ιστορική» απ’ τις τρεις.

Οι τρεις αδελφές δεν έχουν χωρίσει τον κόσμο μόνο στην καταναλώτρια Ευρώπη και τις παραγωγές χώρες της Κεντρικής και Νοτίου Αμερικής. Προνοώντας για το μέλλον, έχουν αρχίσει τη μεγάλη απόβαση στην αφρικανική ήπειρο. Όχι τυχαία και καθόλου ανοργάνωτα ή τυφλά.

Πέρα απ’ τις ευρωπαικές θυγατρικές τους, και προσπαθώντας πάντα να καταργήσουν πλήρως την ισχύ του Πανευρ. Οργανισμού της αγοράς μπανάνας CBMO, οι τρεις αδελφές φροντίζουν να περικυκλώσουν την ΕΕ εντοπίζοντας νομικά κενά εμπορικού χαρακτήρα στις σχέσεις της τελευταίας με τις αφρικανικές χώρες παραγωγής και εξαγωγής του γλυκού αυτού φρούτου. Η Dole μέσω τοπικών θυγατρικών της ή μέσω της εξαγοράς μετοχών αφρικανικών επιχειρήσεων, «φυτρώνει» στην Ακτή Ελεφαντοστού, στην οποία παρουσία έχει και η Chiquita, η οποία με τη σειρά της εγκαθίσταται στη Μοζαμβίκη.

Η Del Monte δραστηριοποιείται στο Καμερούν, στο οποίο όμως έχει ήδη βάλει πόδι η Dole.

Είπατε τίποτε??!

Πώς λειτουργεί όμως αυτό το απλό και γι αυτό διαβολικά ευφυές εμπορικό σχήμα;

Θα σας περιγράψω αμέσως:

Πρώτη φάση >> σύσταση θυγατρικής στην Ευρώπη, ή εξαγοράς εταιρίας, ή δημιουργίας κοινοπραξίας ή επενδύσεων σε ήδη υπάρχουσα ευρωπαική επιχείρηση.  Στόχος : αύξηση των dollar-bananas στις εθνικές αγορές της ΕΕ μέσω «εξευρωπαισμένων»/ευρωπαικών, και άρα ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ, εμπορικών φορέων.  (1ο παράδειγμα: δημιουργήθηκε  το 1990 η Dole Foods , με έδρα το Λονδίνο, η οποία στη συνέχεια  «εξαγόρασε» το 35% της Jamaican Producers Fruit Distributors).

2ο παράδειγμα: η Del Monte εξαγόρασε την γερμανική Weichert και την βελγική Banacol.

Παράλληλη φάση >>  μαζικές επενδύσεις και εξαγορές στις χώρες παραγωγής μπανάνας στην Αφρική και δη αυτές με τις οποίες η ΕΕ έχει συνάψει προτιμησιακές σχέσεις μέσω του Πανευρωπαικός Οργανισμός της αγοράς μπανάνας CBMO .

Με αυτό τον τρόπο οι τρεις αδελφές καταφέρνουν να αποκτούν το μέγιστο δυνατό αριθμό αδειοδοτήσεων, σε προτιμησιακές τιμές παραγωγής/δασμολόγησης/διακίνησης/φορολόγησης κι έτσι να αυξάνουν ακόμη περισσότερο τα μερίδια αγοράς που απολαμβάνουν σε τρεις διαφορετικές ηπείρους:  παραγωγή σε Αφρική και Ν. Αμερική. Κατανάλωση σε Ευρώπη.

Σ’ αυτό συνέβαλε κι ο Πανευρωπαικός Οργανισμός της αγοράς μπανάνας CBMO με έμμεσο τρόπο. Σε μια προσπάθεια να επιτύχει μεγαλύτερη διαφοροποίηση της αγοράς μπανάνας κι άρα μείωση του κόστους παραγωγής,  αδειοδοτούσε τους μπανανοπαραγωγούς της Αφρικανικής Ηπείρου να εισάγουν μέχρι ορισμένου ποσοστού «αμερικανικές» μπανάνες.

Κατά ένα παράδοξο τρόπο, ο Πανευρωπαικός Οργανισμός της αγοράς μπανάνας CBMO αντί τελικά να προστατέψει τους παραγωγούς αυτούς, τους αποδυνάμωσε περαιτέρω, και τελικά έπεσαν στα νύχια των τριών αδελφών.

Στην πραγματικότητα, η Αφρική (και οι προτιμησιακές σχέσεις ΕΕ με τις χώρες ΑΚΕ) έχει καταστεί ο «δούρειος ίππος» των αμερικανών (βορείων, κεντρώων και νοτίων) εντός της Ένωσης. Η Dole, η Chiquitta και Del Monte είναι πλέον οι κυρίαρχοι παίκτες της αγοράς μπανάνας στο Καμερούν και την Ακτ. Ελεφαντοστού που είναι και οι δύο μεγαλύτεροι προμηθευτές μπανάνας των Ευρωπ. Χωρών.

Advertisements
Σχόλια
  1. Ο/Η γιάννης λέει:

    πολύ ενδιεφέρον.
    δεν ήξερα από που βγαίνει η έκφραση δημοκρατία της μπανανίας 😦

  2. Ο/Η nikos λέει:

    πραγματικα ενδιαφερον.

    μπορειτε μηπως να μου στειλετε καποια σαιτ απ οπου θα μπορουσα να βρω περετερο πληροφοριες?

Η γνώμη σας;

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s