«Νέα τάξη πραγμάτων», ή αλλιώς, η ουτοπία του 21ου αιώνα

Posted: 28/12/2012 in Nέα Τἀξη Πραγμάτων
Ετικέτες: , , , ,

davinci-utopia

Ο άνθρωπος είναι ουτοπικό ον. Η ουτοπία, λέξη που δημιούργησε ο άγγλος Μουρ για να τιτλοφορήσει το ομώνυμο μυθιστόρημά του το 1516, αυτός ο «ου-τόπος», ο τόπος-άτοπος αν θέλετε, είναι το ιδεατό, φαντασιακό πεδίο του επέκεινα, εκεί που κατοικοεδρεύει η ανθρώπινη σκέψη και η φαντασία γίνεται η πατρίδα της δημιουργικότητας.

Κανένα λεξικό δεν θα μας βοηθήσει στην πλήρη κατανόηση του ορισμού της λέξης «ουτοπία» ή των παραγώγων της. Κατ’ αρχάς, πρόκειται για παρτιζάνικη λέξη, με την έννοια ότι στο στόμα ενός εκάστου αποκτά διαφορετικό νόημα και χροιά, ανάλογα προς τις πεποιθήσεις του. Για τον μεν χ χρησιμοποιείται για να απορρίψει περιφρονητικά και με συνοπτικές διαδικασίες οποιαδήποτε σκέψη ή πρόθεση, ή όραμα ή σχέδιο που κατά την εκτίμησή του ξεπερνάει την κοινή λογική ή το εφικτό. Ο ουτοπιστής γίνεται συνώνυμος του ονειροπόλου, του αιθεροβάμονα ή του αγαθιάρη. Για τον δε ψ, η ουτοπία παραμένει η πηγή της αέναης ενέργειας, της χρισμένης πίστης, της λαμπρής αυτοθυσίας που εντέλει κάνει τον κόσμο να γυρνάει ακόμη:  οι ουτοπιστές είναι άνθρωποι άλλης στόφας.

Ήδη τον 5ο π.Χ. αιώνα ο Ιππόδαμος ο Μιλήσιος σχεδιάζει για το επίνειο του Πειραιά την «ιδανική πόλη», δίνοντάς της νέο ρυμοτομικό σχήμα και λειτουργικότητα -ιδιωτικός, δημόσιος και ιερός χώρος-, το οποίο θα αποτελέσει τη βάση όλων των πόλεων της κλασσικής Ελλάδας. Λίγους αιώνες αργότερα, οι πρωτοχριστιανοί δημιουργούν μια νέα «ιδανική κοινωνία» που βασίζεται στην αγαπητική αδελφοσύνη και την κοινοκτημοσύνη των αγαθών. Έχουν προηγηθεί επτά θαύματα, επτά σοφοί, και τρία πολιτικά συστήματα. Από αιώνα σε αιώνα, ο άνθρωπος αναζητά, σχεδιάζει, δοκιμάζει χωρίς ποτέ να αποκαρδιώνεται από τα οικτρά ενίοτε αποτελέσματα, τον επίγειο παράδεισο, το μυθικό βασίλειο, την ιδανική πολιτεία. Από την εποχή του ολιγάρχη Πλάτωνα μέχρι τους μεγάλους ουτοπικούς εγκληματίες του 20ου αιώνα, Στάλιν, Χίτλερ, Πολ Ποτ κλπ που συμπαρέσυραν εκατοντάδες εκατομμύρια αφελείς, περνώντας απ τον Μακιαβέλλι, τους διαφωτιστές, τον Μπένθαμ ή τον Χάξλευ, «η ουτοπία σκοτώνει μέσα στην αθωότητά της».

Η συλλογική μνήμη του ανθρώπινου είδους είναι γεμάτη ατέλειωτες κακές ουτοπίες που οραματίστηκαν την τέλεια αρμονία, δοκίμασαν κάθε εκδοχή και ορισμό της δικαιοσύνης και της ελευθερίας, υποσχέθηκαν την εξάλειψη του πόνου και της δυστυχίας.  Ενίοτε, αντιλαμβανόμενες την αρμονία σαν κρεβάτι του Προκρούστη, ή «εξαλείφοντας» τους πονεμένους και τους δυστυχείς. Διότι αν δούμε πιο προσεκτικά τα δρώμενα του περασμένου αιώνα μέσα στον οποίο γεννηθήκαμε, δεν έγινε η ουτοπία το «λίκνο» των πάσης φύσεως κι εκδοχής απολυταρχισμών, αλλά τουναντίον, οι μορφές απολυταρχισμού έγιναν το φέρετρο της ουτοπίας. Ίσως είναι προτιμότερο, διατηρώντας κριτικό βλέμμα, να αποφύγουμε τους λεξιλογικούς αφορισμούς και να δούμε το λοιπόν την ουτοπία ως βιωματική εμπειρία και μάλιστα συλλογική.  Σύμφωνα με τον Walter Benjamin, το να περιγράψουμε μια εποχή, συνίσταται εντέλει στο να περιγράψουμε την «ονειρική συνείδηση του συλλογικού» ή με απλούστερα λόγια να αντιληφθούμε την ουτοπία ως το όνειρο μιας κοινωνίας.  Η ουτοπική συνείδηση εκφράζει μέσα από το όνειρο αφενός τη δυσαρέσκειά της αφετέρου την επιθυμία για υπέρβαση των περιορισμών που της επιβάλλονται. Όπως το έθεσε σε διάλεξη για την ουτοπία το 1964 ο Αντόρνο, «κάτι λείπει». Αυτό το κάτι που λείπει είναι η πηγή της ουτοπίας. Ο στοχαστής των ιστορικών ουτοπιών οφείλει να μελετήσει τα όνειρα του κοινωνικού συλλογικού της εποχής που τον ενδιαφέρει, χωρίς όμως να γοητευτεί απ αυτές, όπως οι σύντροφοι του Οδυσσέα απ τις σειρήνες.

Μπορεί ο άνθρωπος να ζήσει χωρίς ουτοπίες;  Ένας κόσμος στον οποίο η έννοια, αλλά και η χρησιμότητα της ουτοπίας θα είχαν καταστεί περιττέες, δεν θα ήταν ένας απόλυτα εφιαλτικός και απολυταρχικός κόσμος; Ένα απάνθρωπο κοινωνικό τοπίο, ένας οργουελιανός πίνακας, όπου όλα θα ήταν ελεγχόμενα, εκ των προτέρων προγραμματισμένα, όπου το ταυτόσημο και το ετερόσημο θα έπαυαν να είναι διακριτά;  Σήμερα περισσότερο από ποτέ, βοηθούσης της καλπάζουσας τεχνολογίας, ο κόσμος φαίνεται να έχει χωριστεί σε δύο ανισοβαρή στρατόπεδα «ουτοπιστών»:  μερικές δεκάδες εκατομμύρια υπερευκατάστατων, ή πλούσιων, ή ζάπλουτων από τη μιά, με τη δική τους ουτοπική εκδοχή μιας «νέας τάξης πραγμάτων», κι απ’ την άλλοι όλη η υπόλοιπη ανθρωπότητα, υπερπολυπληθέστερη, οικονομικά λιγότερο ισχυρή, και κατά περίπτωση παντελώς ανίσχυρη (τρίτος κόσμος), με τη δική της ουτοπική ελπίδα αντίστασης και αναστροφής των εξελίξεων.

Όπως γράφει κάπου ο Όσκαρ Ουάλιντ, «ένας χάρτης απ’ τον οποίο λείπει παντελώς η χώρα της Ουτοπίας, είναι ένας χάρτης στον οποίο δεν αξίζει να ρίξεις μια ματιά.»

Θα επανέλθουμε ξανά και ξανά στον μεγάλο διαφαινόμενο εφιάλτη που ακούει στη ΝΤΠ, στους υποστηρικτές της, τους θιασώτες της, στη διεθνή μαφία των παγκόσμιων καρτέλ, για να μελετήσουμε στιγμιότυπα των μεθόδων τους, των στόχων τους, του προφίλ τους, της ψυχολογίας τους, να δούμε τί τους λείπει, και να βάλουμε στο μικροσκόπιο την «ουτοπία» τους για το πώς αντιλαμβάνονται την novus ordo mundi.

Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να διαμορφώσουμε και να αντιτάξουμε συνειδητά τη δική μας ουτοπία.

Advertisements
Σχόλια
  1. Ο/Η Ευη λέει:

    Πολυ εξυπνα, αλλα και με το ‘γαντι’, θιγεις το σοβαροτερο ζητημα της εποχης.
    Το ονομα του, Νεα Ταξη Πραγματων,δηλ
    νεα κοσμοθεωρια, νεος τροπος ζωης, νεες συνηθειες, νεες πρακτικες, καινουργιο πλαισιο αντιληψεων για την οικονομια, την υγεια, την τεχνολογια, τη θρησκεια.
    Τελος της εποχης των ιχθυων, περασμα στην εποχη του υδροχοου, και περασμα σε παγκοσμια προετοιμασια για το Υπερκρατος, την Υπερκυβερνηση, τον Υπερκυβερνητη,
    Τολεγε ξανα και ξανα ο Παπανδρεου, το επαναλαμβανει τωρα και ο Βενιζελος:
    ‘Εχουμε αναγκη απο μια παγκοσμια ηλεκτρονικη διακυβερνηση΄.
    Η tv, οι εφημεριδες, τα περιοδικα, προπαγανδιζουν, δημιουργωντας την πεποιθηση στον κοσμο, της αναμονης κατι καινουριου, κατι πιο δικαιου, πιο σωστου, καποιου «σωτηρα», που θα βγαλει την ανθρωποτητα απο τα αδιεξοδα.
    Γι αυτο, λενε, χρειαζεται επιτακτικα να γινουν παγκοσμιες μεταρρυθμισεις, για να ελθει το τελος της αφορητης δυστυχιας του ανθρωπινου πληθυσμου.
    Το δικο μου ερωτημα ειναι: Τα προβληματα στους τομεις της ειρηνης, της οικονομιας, της υγειας, κλπ, και τα οποια εγκυμονουν μεγαλους κινδυνους για την ανθρωποτητα, και που τα καυτηριαζει συνεχεια η Νεα Εποχη, μηπως ειναι κατασκευασματα αυτων που κρατουν στα χερια τους και τις αναλογες …’λυσεις’, που επαγγελονται;;;;;;

    • Ο/Η ntianoupoli λέει:

      Πολύ καλό σχόλιο και πιθανότατα να το χρησιμοποιήσουμε σε επόμενη ανάρτηση για τη νέα τάξη! Ευχαριστούμε!

    • Ο/Η Μαρία λέει:

      πολύ σωστή ερώτηση…. σε πολλές περιπτώσεις, πρώτα φτιάχνουν τις λύσεις, μετά δημιουργούν το πρόβλημα, και μετά σου πουλάνε τις …λύσεις!

Η γνώμη σας;

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s