Σχιστολιθικό αέριο: Πράσινη ανάπτυξη ή πράσσειν άλογα; Η αλήθεια

Posted: 31/01/2013 in Γεωπολιτκή
Ετικέτες: , , , , , , ,
Φωτο: econews.gr

Φωτο: econews.gr

Θεωρούμενο εναλλακτική, προς το πετρέλαιο, πηγή ενέργειας, το σχιστολιθικό αέριο βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο κέντρο των συζητήσεων παντού στον κόσμο. Οι ΗΠΑ, οι οποίες ήταν η πρώτη χώρα παγκοσμίως που ξεκίνησε της συστηματικής εκμετάλλευσης του σχιστολιθικού αερίου μετά την επιτυχή δοκιμή μιας συγκεκριμένης τεχνικής εξόρυξης, είδε την παραγωγή της να πολλαπλασιάζεται, και αντίστοιχα να μειώνεται η εξάρτησή της από την εισαγωγή πετρελαίου. Στην Κίνα, μια απ’ τις χώρες με τους μεγαλύτερους δείκτες ανάπτυξης και κατά συνέπεια τις μεγαλύτερες ενεργειακές ανάγκες του κόσμου, μπορεί το επίπεδο εκμετάλλευσης του σχιστολιθικού αερίου να μην έχει φτάσει το επίπεδο των ΗΠΑ, όμως οι αξιωματούχοι της κινεζικής κυβέρνησης έχουν ήδη θέσει «φιλόδοξους στόχους» για το προσεχές μέλλον. Στη Γαλλία, το θέμα του εν πολλοίς αμφιλεγόμενου ως προς τα οφέλη και τις ζημίες σχιστολιθικού αερίου, ήταν ένα από τα βασικά σημεία (οικολογικής φύσεως) αναφοράς στους προεκλογικούς αγώνες Ολλάντ και Σαρκοζύ την άνοιξη του 2012.

Τι είναι όμως το σχιστολιθικό αέριο; Πρόκειται για αέριο διαφορετικό από το γνωστό μας «φυσικό αέριο», που δημιουργείται από την αποσύνθεση του αργίλου και υπάρχει εν αφθονία και διάσπαρτο σε όλον τον πλανήτη σχεδόν, εγκλωβισμένο σε στρώματα πορώδους σχιστόλιθου στο υπέδαφος. Σε αντίθεση όμως με το φυσικό αέριο που εντοπίζεται σε μεγάλη πυκνότητα σε συγκεκριμένες περιοχές του πλανήτη, το σχιστολιθικό αέριο βρίσκεται σε μικρές ποσότητες παντού. Στα αγγλικά το αέριο αυτό είναι γνωστό με τον όρο shale gas. σχιστόλιθος είναι ένα από τα πιο κοινά ιζηματογενή πετρώματα που βρίσκονται στη γη, αποτελεί μια δεξαμενή φυσικού αερίου και «ευκαιρία» για την ανάπτυξη μιας «πράσινης», ενέργειας. Είναι όμως έτσι τα πράγματα;

Οι αμερικανοί ανέπτυξαν μια τεχνική εξόρυξης που βασίζεται στη θραύση του υπεδάφους, και την υπό πίεση εισαγωγή τεράστιων ποσοτήτων νερού που φθάνουν και τα 4.000 κυβικά μέτρα για τη διάνοιξη μιας και μόνο πηγής και μέχρι και 14.000 κυβικά για την θραύση του σχιστόλιθου και την εξαγωγή του αερίου. Αυτή η τεχνική όμως, που αναπτύχθηκε στα επιστημονικά εργαστήρια του Τέξας, είναι που έχει επισύρει την οργή των οικολογικών οργανώσεων. Η εξόρυξη του σχιστολιθικού αερίου γίνεται  με τη διοχέτευση με μεγάλη πίεση μεγάλων ποσοτήτων νερού, άμμου και διαφόρων χημικών ουσιών στο υπέδαφος, σε βάθη που μπορούν να φθάσουν έως και τα 3km. Η υδραυλική πίεση δημιουργεί πολλαπλές ρωγμές στο πέτρωμα, απ’ όπου το εγκλωβισμένο αέριο διαφεύγει και εν συνεχεία αντλείται. Αυτή η μέθοδος εξόρυξης αποκαλείται υδραυλική ρωγμάτωση ή διάρρηξη (hydraulic fracturing ή fracking) και εγκυμονεί πολλούς κινδύνους τόσο για το φυσικό περιβάλλον όσο και για τη δημόσια υγεία και τις τοπικές κοινωνίες καθώς δεν χρησιμοποιείται σκέτο νερό, αλλά προσμίξεις νερού με διάφορα χημικά, που επιπλέον μπορούν να γίνουν παράγοντες μόλυνσης των υδάτινων πόρων της επιφάνειας της γης εάν μπουν στον υδροφόρο ορίζοντα που βρίσκεται στα έγκατα της.

Ο λόγος που γίνονται αυτές οι συγκεκριμένες προσμίξεις του νερού με τα χημικά, είναι πώς αυτά εμποδίζουν το άμεσο «κλείσιμο» των διεσταλμένων από το πιεσμένο νερό πετρωμάτων και έτσι επιτρέπουν την εκμετάλλευση του υπάρχοντος αερίου. Επιπλέον, η σχετικά βίαιη αυτή τεχνική, είναι σε θέση να μεταβάλει ή να επηρεάσει γεωλογικά ευαίσθητες σε σεισμούς περιοχές, με πιθανά καταστροφικά αποτελέσματα (ενεργοποίηση σεισμικών φαινομένων).

Δυστυχώς οι Αμερικανοί δεν φαίνεται να δίνουν ιδιαίτερη σημασία σ’ αυτές τις παραμέτρους, μ’ εξαίρεση κάποιες πολιτείες όπως η Νέα Υόρκη και το Νιου Τζέρζευ, που έχουν νομοθετικά απαγορεύσει την εξόρυξη και εκμετάλλευση του σχιστολιθικού αερίου.

Η δε Κίνα, με τις απίστευτες ανάγκες σε ενεργειακούς πόρους, δείχνει ακόμη πιο αδιάφορη στους σεισμικούς κινδύνους και την ενδεχόμενη περιβαλλοντική καταστροφή.

Σημαντικά κοιτάσματα σχιστολιθικού αερίου υπάρχουν σ’ όλες τις χώρες της ευρωπαικής ηπείρου και  υπόσχονται να μειώσουν την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενους ενεργειακούς πόρους, είτε πετρέλαιο, είτε φυσικό αέριο. Εκτιμάται δε, πως η εκμετάλλευση νέων πηγών αερίου θα ενισχύσει και τον ανταγωνισμό με τα όποια αναμενόμενα οφέλη του τελικού χρήστη σε επίπεδο τιμών και επάρκειας.

Αρκετές Ευρωπαϊκές χώρες ενδιαφέρονται να δραστηριοποιηθούν σ’ αυτόν τον τομέα με προεξάρχουσα την Πολωνία, ενώ άλλες χώρες, όπως η Γερμανία και η Σουηδία, περιμένουν τα αποτελέσματα επιστημονικών μελετών πριν αποφασίσουν τι στάση θα κρατήσουν. Στην Αυστρία, η τροποποίηση της νομοθεσίας έχει καταστήσει την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων υποχρεωτική και για τη φάση της έρευνας, με αποτέλεσμα οι αιτήσεις να έχουν αποσυρθεί προς το παρόν. Στη Γαλλία, παρότι η εξόρυξη σχιστολιθικού αερίου απαγορεύθηκε το 2010, αυτή την στιγμή η κυβέρνηση έχει χορηγήσει άδειες για ερευνητικές γεωτρήσεις. Η Βουλγαρία, η Τσεχία και η Ρουμανία βρίσκονται υπό καθεστώς αναστολής δραστηριοτήτων, με το Ρουμάνο Πρωθυπουργό Βίκτορα Πόντα να δηλὠνει μόλις χθες ανοιχτός στην εξερεύνηση σχιστολιθικού αερίου και ότι η τελική απόφαση σχετικά με την εκμετάλλευσή του θα λάβει χώρα μετά την επιβεβαίωση των κοιτασμάτων, η οποία αναμένεται να έρθει σε μία πενταετία, ενώ στην Μ. Βρετανία η εξόρυξη σχιστολιθικού αερίου είναι επί του παρόντος σε μικρή κλίμακα.

Επιπλέον, κατά τη διαδικασία της υδραυλικής ρωγμάτωσης χρησιμοποιούνται σημαντικές ποσότητες νερού, που ανάλογα με τις συνθήκες, κυμαίνονται από 9.000 έως 29.000 εκατομμύρια λίτρα νερού για μια ολοκληρωμένη διάρρηξη, εγείροντας ζητήματα σχετικά με τις πηγές τροφοδοσίας όλου αυτού του υδάτινου όγκου. Συχνά το νερό αποκτάται από ποτάμια ή τοπικά ρέματα, γεγονός που επηρεάζει τη βιοποικιλότητα της περιοχής λόγω της υπερβολικής ποσότητας που αντλείται από αυτά.

Ακόμα και το ανακτημένο νερό όμως έχει κάποιο όριο επαναχρησιμοποίησης (2.500 ppm στερεών σωματιδίων), καθώς στο υγρό ρωγμάτωσης διοχετεύεται πλήθος χημικών προσθέτων (στα οποία περιλαμβάνονται και τοξικές, αλλεργιογόνες, μεταλλαξιογόνες και καρκινογόνες ουσίες), απαραιτήτων για τη διεργασία, ενώ το νερό που επιστρέφει στην επιφάνεια μπορεί να περιέχει επιπλέον μεθάνιο, βαρέα μέταλλα και ραδιενεργές ουσίες. Το νερό καταλήγει στο περιβάλλον με διάφορους τρόπους, προκαλώντας τη ρύπανση των επιφανειακών ή υπόγειων υδάτων (ακόμα και του πόσιμου νερού), υποβαθμίζοντας την ποιότητα του εδάφους και θέτοντας σε κίνδυνο τη βιοποικιλότητα, αλλά και τον ίδιο τον άνθρωπο, όχι μόνο άμεσα αλλά και έμμεσα, όπως π.χ. στην περίπτωση εισόδου επιβλαβών ουσιών στην τροφική αλυσίδα.

Καθ’ όλη την παραγωγική διαδικασία εκπέμπονται ατμοσφαιρικοί ρύποι, όπως οξειδίων του θείου, ή του άνθρακα, ή ανεξέλεγκτες εκπομπές μεθανίου. Καθώς τα δυο αυτά αέρια ευθύνονται κατά κύριο λόγο για το φαινόμενο του θερμοκηπίου και την αύξηση της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας, εκτιμήσεις επιστημόνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι κατά την παραγωγή ενέργειας από σχιστόλιθο εκπέμπονται έως και 75% περισσότερα αέρια του θερμοκηπίου. Επιπλέον, είναι ευρέως γνωστό ότι η υδραυλική ρωγμάτωση μπορεί να προκαλέσει μικροσεισμούς της τάξης των 1-3 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Αυτό από μόνο του δεν συνιστά κίνδυνο. Όμως ένα επαναλαμβανόμενο τεκτονικό «τσίγκλισμα» του υπεδάφους σεισμογενών περιοχών θα μπορούσε ίσως να δημιουργήσει πολύ μεγαλύτερα προβλήματα

Το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ σχετικά με την υδραυλική ρωγμάτωση έχει σημαντικά κενά. Το πιο σημαντικό είναι ότι η υφιστάμενη νομοθεσία για τις εξορυκτικές δραστηριότητες στην Ευρώπη δεν συμπεριλαμβάνει τις ειδικές πτυχές αυτής της διαδικασίας σε σχέση με τη δημόσια υγεία (νερό, τοξικά αέρια, έδαφος, ατμοσφαιρική ρύπανση), ενώ παράλληλα εντοπίζονται σημαντικές διαφορές μεταξύ των νομοθεσιών των κρατών μελών. Χαρακτηριστικό είναι ότι, ενώ η εξόρυξη σχιστολιθικού αερίου ήδη πραγματοποιείται σε κάποιες χώρες της ΕΕ και σχεδιάζεται σε άλλες, η Οδηγία- Πλαίσιο για τα Ύδατα 2000/60/ΕΚ, δεν περιλαμβάνει ρυθμίσεις για αυτή τη δραστηριότητα, παρόλο που είναι ιδιαίτερα υψηλός ο κίνδυνος ρύπανσης των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων σε όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας.

Στα πλαίσια αυτά περιβαλλοντικές οργανώσεις από όλον τον κόσμο διοργάνωσαν τον περασμένο χρόνο παγκόσμια ημέρα δράσης, το Global Frackdown, στη διάρκεια της οποίας, μέσα από ένα κοινό ψήφισμα, κάλεσαν τις κυβερνήσεις να απαγορεύσουν την εξόρυξη σχιστολιθικού αερίου.

Advertisements
Σχόλια
  1. Ο/Η Billys λέει:

    Μαλιστα, δε το γνωριζα το θεμα καθολου, ευχαριστω προσωπικα για τη διαφωτιση.

  2. Ο/Η Ευη λέει:

    Ενδιαφερον θεμα και οχι γνωστο στους πολλους Ντιανουπολη!
    Μπραβο!

Η γνώμη σας;

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s