Οι ιταλικές εκλογές προκαλούν την γερμανική ηγεμονία;

Posted: 03/03/2013 in Διεθνή
Ετικέτες: , , , , ,
Φωτό: newmoney.gr

Φωτό: newmoney.gr

Η νέα πολιτική αβεβαιότητα που αναδύεται στην Ιταλία απειλεί να δημιουργήσει αποσταθεροποιητικές τάσεις στην ευρωζώνη, τη στιγμή που η ΕΕ έδειχνε τα πρώτα πολύ δειλά σημάδια σταθεροποίησης. Ήδη η κρίση της Ρώμης έχει αρχίσει να δημιουργεί ανησυχίες στο Βερολίνο. Πριν μερικές μέρες, στις 26 Φεβρουαρίου, ο Peer Steinbrueck, ο υποψήφιος για την καγκελαρία αρχηγός του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, δήλωνε πως η πολιτική αστάθεια της Ιταλίας θα μπορούσε να γίνει σημαντικό πρόβλημα για την ευρωζώνη, ενώ δεν δίστασε να περιγράψει τους δύο αρχηγούς κομμάτων, τον Grillo και τον Berlusconi ως λαικιστές και κλόουν!

Αρκετά μέλη του συνασπισμού της Μέρκελ είχαν ήδη καλέσει τους ιταλούς ομολόγους τους να επαναφέρουν την πολιτική σταθερότητα και να συνεχίσουν την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων Μόντι.

Για την ακρίβεια, οι ανησυχίες της Γερμανίας είναι κυρίως πολιτικής φύσης. Το ιταλικό «κίνημα των 5 αστέρων» του Grillo ασκεί έντονη κριτική στην ιταλική κυβερνώσα ελίτ και παράλληλα απορρίπτει την ηγεμονία» της Γερμανίας εντός της ΕΕ. Η πολιτική αστάθεια της Ιταλίας είναι τώρα τέτοια που θα μπορούσε να εξαναγκάσει τους Γερμανούς να παράσχουν εν μέρει πολιτική και οικονομική κάλυψη σε μια χώρα που καταψήφισε τα μέτρα λιτότητας που σχεδιάστηκαν σε κοινοτικό επίπεδο, υπό την πίεση της Μέρκελ, κι αυτό για να μην βγουν τα πράγματα τελείως εκτός ελέγχου. Αν κάτι τέτοιο συμβεί, θα αποτελέσει αγκάθι για την επανεκλογή της Μέρκελ στις εκλογές που θα γίνουν προς το τέλος του 2013. Πώς θα πείσει το εκλογικό της σώμα, περί την ορθότητα της λιτότητας, όταν στη πορεία φαίνεται να είναι έτοιμη για υποχωρήσεις; Επιπλέον η Γερμανία αντιμετωπίζει άλλον έναν κίνδυνο: να υπάρξουν κι άλλες φωνές από την ευρωπαική περιφέρεια που θα ασκήσουν κριτική στον τρόπο χειρισμού της κρίσης από το Βερολίνο.

Κατά τους περασμένους μήνες η Μαδρίτη κατάφερε να κρατήσει τα κόστη δανεισμού της σε υψηλά μεν, ελεγχόμενα δε, επίπεδα. Αλλά τώρα, με τις πολιτικές ανατροπές στην Ιταλία, οι Ισπανοί φοβούνται πως θα ξαναβρεθούν στο μάτι της ευρωπαικής κρίσης. Τα περισσότερα ευρωπαικά κράτη ακολούθησαν τη συνταγή Μέρκελ, ακόμη και στις περιπτώσεις όπως στην Ελλάδα, όπου κόμματα της αντιπολίτευσης βρέθηκαν στην εξουσία στο όνομα της κρίσης: και αυτά συνέχισαν στο ίδιο μοτίβο περικοπών δαπανών και μεταρρυθμίσεων που κάθε άλλο παρά λαοφιλείς ήταν. Το σχήμα ήταν απλό: αυτές οι συνταγές λιτότητας ήταν το κλειδί – φάκα για την παροχή οικονομικής βοήθειας.

Αυτό που προβληματίζει το Βερολίνο στο θέμα των ιταλικών εκλογών δεν είναι τόσο το οικονομικό σκέλος, αλλά το πολιτικό. Η ισχυρή απήχηση που έχει το κίνημα των 5 αστέρων είναι κάτι μάλλον καινούργιο για τα δεδομένα της ΕΕ. Ο Grillo έχει χτίσει τον προεκλογικό του λόγο πάνω στην κριτική της ιταλικής ελίτ, της γερμανικής στρατηγικής για την έξοδο απ’ την κρίση, και την καταστροφική υιοθέτηση των μέτρων λιτότητας. Μάλιστα έχει προτείνει, χωρίς να είναι πλήρως ξεκάθαρο αν το εννοεί κιόλας, να αποχωρήσει η ίδια η Ιταλία μονομερώς από την ευρωζώνη, έστω κι αν από νομικής άποψης η συνθήκη της Λισαβώνας δεν προβλέπει κάτι τέτοιο για τα κράτη-μέλη του ευρώ. Το θέμα είναι πως ο αντιδραστικός, αντισυστημικός πολιτικός λόγος του  Grillo μπορεί να αποφέρει σημαντικά εκλογικά κέρδη σε μια χώρα εγκλωβισμένη στον πληθωρισμό, την ύφεση, και την ανεργία. 

Τι φοβάται η Αngela;

Κατ’ αρχήν την πιθανότητα η Ιταλία να εγκαταλείψει τη συνταγή λιτότητας που είχε εισαγάγει η τεχνοκρατική κυβέρνηση του Μόντι σε συνεργασία με Βρυξέλλες και Βερολίνο και, κάνοντας μια στροφή υπέρ των Γάλλων ή και των Ισπανών, να δημιουργήσει ένα αντίπαλο «δέος» που θα επεξεργαστεί εναλλακτικές προσεγγίσεις στο πρόβλημα της κρίσης. 

Από την άλλη, οι σοβαρές συζητήσεις που έχουν γίνει απ’ άκρη εις άκρη της ΕΕ σχετικά με τα αίτια και τις συνέπειες της κρίσης, κάνουν το Βερολίνο να ανησυχεί και για έναν ακόμη λόγο: τα 17 κράτη της ευρωζώνης πέρα από το κοινό νόμισμα, δεν έχουν τίποτε άλλο κοινό. Αντιθέτως, βρίσκονται όλα σε διαφορετικά επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης, εκβιομηχάνισης, υποδομών, και ανταγωνιστικότητας. Έχει πλέον καταστεί γνωστό τοις πάσι πως η δημιουργία του ευρώ τόνωσε τις γερμανικές εξαγωγές και κατέστησε την Γερμανία τον ντε φάκτο ηγεμόνα της ΕΕ. Το ζητούμενο είναι τώρα ποιος θα υποστεί τα βάρη της  οικονομικής κρίσης: η περιφέρεια μέσω της βάρβαρης λιτότητας που δεν οδηγεί πουθενά; Ή το κέντρο, άρα σε μεγάλο βαθμό η Γερμανία, μέσω της συνεχούς χρηματοδότησης της ευρωζώνης;

Αυτό το ερώτημα ήταν ταμπού μέχρι πριν μερικά χρόνια, όμως όλο και περισσότερες φωνές ανά την ΕΕ το θέτουν επί τάπητος. Το έκανε ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα, το κάνει τώρα ο Grillo με το κίνημα των 5 αστέρων στην Ιταλία, θα το θέσουν και πολλοί ακόμη όσο διαρκεί η κρίση, κι όσο η γερμανική συνταγή καταστρέφει τους κοινωνικούς ιστούς της Ευρώπης. Στο μέτρο που νέες πολιτικές δυνάμεις βρεθούν στην εξουσία σε διάφορα κράτη μέλη που μαστίζονται απ’ την κρίση και παράλληλα ευθυγραμμιστούν διαφορετικά εθνικά συμφέροντα μέσα από την αμφισβήτηση της γερμανικής ηγεμονίας, τότε οι συνέπειες για το Βερολίνο θα είναι τεράστιες.

Η εκλογική ανατροπή της Ιταλίας συνέβη σε κακό timing για την Μέρκελ. Τον Σεπτέμβριο κατεβαίνει σε εκλογές, και δεν θέλει φυσικά η οποιαδήποτε αστάθεια να της δυναμιτίσει την επανεκλογή. Πολλώ δε μάλλον που οι Γερμανοί ψηφοφόροι φαίνεται να εκτιμούν θετικά την στάση της Μέρκελ για σιδερένια δημοσιονομική πειθαρχία σε αντάλλαγμα για την παροχή οικονομικής βοήθειας. Μια όμως αναζωπύρωση της κρίσης πριν από τις γερμανικές εκλογές, μέσα από τα εκλογικά αποτελέσματα στην Ιταλία, και σε συνδυασμό με τις πιέσεις των αγορών, θα μπορούσαν να αναγκάσουν την Μέρκελ να γίνει πιο μετριοπαθής δημοσιονομικά και να δεχθεί την άμεση εμπλοκή της ΕΚΤ στα σενάρια επίλυσης της κρίσης, εφόσον κάτι τέτοιο δεν θα μεταφραζόταν σε επιπλέον εισφορές από την τσέπη του γερμανού φορολογούμενου. Ομως ακόμη κι αυτή η προοπτική δεν είναι ιδιαίτερα λαοφιλής στη Γερμανία, καθότι δεν συνάδει με την ηγεμονική στάση του Βερολίνου στον τρόπο χειρισμού της κρίσης.

Τα αποτελέσματα των εκλογών στην Ιταλία δείχνουν περίτρανα πως από τουδε και στο εξής, οι προσπάθειες του Βερολίνου εντός της ΕΕ να αναδύονται φιλογερμανικές κυβερνήσεις ή κυβερνήσεις που να συμμερίζονται τις λογικές της Γερμανίας στον τρόπο επίλυσης του προβλήματος θα είναι όλο και πιο δύσκολες. Τους επόμενους μήνες, το Βερολίνο αναμένεται να παίξει το επόμενο χαρτί που θα είναι πάνω κάτω το εξής: «τα μέτρα λιτότητας πρέπει να ληφθούν όχι γιατί το θέλουμε εμείς, αλλά διότι είναι ο μόνος τρόπος να κερδηθεί η εμπιστοσύνη των επενδυτών»…

Όντως, με καλπάζοντα χρέη και διάθεση δημοσιονομικών πειραματισμών χωρίς όμως τολμηρές ρήξεις και καινοτομίες, πολλές οικονομίες θα αξιολογηθούν και πάλι προς τα κάτω, ανεβάζοντας έτσι τα κόστη δανειοληψίας τους, και δίνοντας «δίκιο» στις συνταγές του …Βερολίνου.

Και στην τελική, όποιος κι αν κερδίσει στις εκλογές τον ερχόμενο Σεπτέμβριο στη Γερμανία, το οξύμωρο σχήμα παραμένει: απ’ τη μια το Βερολίνο, μοναδικός στοιχειωδώς συνεπής και «αξιόπιστος» ηγέτης που θα μπορούσε να βγάλει την ΕΕ απ’ την κρίση, απ’ την άλλη, η παρατεταμένη οικονομική κρίση μετατρέπεται και βιώνεται στην ευρωπαική περιφέρεια ως πολιτική κρίση, θεμελιώνοντας σταδιακά την αντίσταση στην πρωτοκαθεδρία των Γερμανών.

Advertisements

Η γνώμη σας;

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s