Qatar… (α) – Μέρος Β’: Ενδελεχής πολιτικο-οικονομική ανάλυση

Posted: 02/07/2013 in Γεωπολιτκή, Διεθνή
Ετικέτες: , , , , , , ,

Μιλήσαμε στο χθεσινό πρώτο μέρος της ανάλυσής μας για το Εμιράτο του Κατάρ, τα όσα συνέβησαν με την ξαφνική αλλαγή σκυτάλης στην εξουσία, με τον Σείχη Χαμάντ μπιν Καλίφα αλ Θάνι να παραιτείται υπέρ του αγαπημένου του γιού, Ταμίμ αλ Θάνι.

Ο αποχωρήσας εντέλει Εμίρης είχε ήδη να προετοιμάζει το έδαφος της διαδοχής του εδώ και μερικά χρόνια, μεταθέτοντας στους ώμους της αγαπημένης του –εκ των 2 – συζύγων Σείχισσας Μόζα και του γιού τους –εκ των 8 τέκτων του συνολικά- Σείχη Ταμίμ, τις περισσότερες διαχειριστικές εξουσίες και λήψεις αποφάσεων.

  • Ο Ταμίμ και η μητέρα του εγκαινίσαν ανώτατα συμβούλια –κάτι σαν τα δυτικά υπουργεία- στους τομείς της υγείας και της εκπαίδευσης, τα οποία απέκτησαν ιδιαίτερο πολιτικό βάρος στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του Κατάρ.
  • Ο Ταμίμ χρίσθηκε αρμόδιος για το μακροχρόνιο αναπτυξιακό οικονομικό πρόγραμμα του Κατάρ, το 2008.
  • Παρομοίως, διορίσθηκε πρόεδρος του ανώτατου συμβουλίου «Qatar 2022» , της επιτροπής δηλαδή που έχει αναλάβει τη διοργάνωση του παγκόσμιου κυπέλου ποδοσφαίρου της FIFA το 2022.
  • Επιπλέον ο Ταμίμ ήταν αυτός που διαδραμάτισε εξ ονόματος του Κατάρ ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ της Παλαιστινιακής Χαμάς και της Ιορδανίας το 2012, ενώ αντιπροσώπευσε τον πατέρα του στις πρόσφατες συνόδους της Αραβικής Λίγκας, και του Συμβουλίου Συνεργασίας των Χωρών του Περσικού Κόλπου (GCC).

Όσο ανέβαιναν οι «μετοχές» του υιού Αλ Θάνι, τόσο έπεφταν αυτές του Σείχη Χαμάντ μπιν Τζασίμ. Η δυναστεία αλ Θάνι κατέχει την εξουσία στο Κατάρ εδώ και ένα περίπου αιώνα, ενώ έχει κατασπαραχτεί από καιρού εις καιρόν από ενδοοικογενειακές και ενδοδυναστειακές διαμάχες για την εξουσία. Είναι προφανές πως ο αποχωρήσας Εμίρης προετοίμασε την πολιτική ωρίμανση του γιού του με σταδιακό και σίγουρο τρόπο, ώστε να μην αμφισβητηθεί η καταλληλότητά του τη στιγμή της αλλαγής σκυτάλης. Πληροφοριακά, η τελευταία «ομαλή» διαδοχή στο Κατάρ έγινε το 1913, ενώ διαδοχικοί εξαναγκασμοί σε παραίτηση έγιναν μεταξύ 1949-1960, και εκθρονίσεις εμίρηδων το 1972 και το 1995.

Ο Σείχης και η Σείχισσα Μόζα σε επίσημη επίσκεψη στο Μπάκιγχαμ

Ο Σείχης και η Σείχισσα Μόζα σε επίσημη επίσκεψη στο Μπάκιγχαμ

Η άνοδος του 33χρονου Ταμίμ

4ος γιος στη σειρά και δεύτερος γιος της Σείχισσας Μόζα, ο Ταμίμ αντικατέστησε τον μεγαλύτερο αδελφό του στη διαδοχή του Εμιράτου το 2003, μόλις γύρισε από τις σπουδές του στην Αγγλία. Οι μετοχές του νεαρού ανέβηκαν απότομα όταν διοργάνωσε με επιτυχία τους Ασιατικούς Αγώνες στη Ντόχα, το 2006. Παράλληλα ανέπτυξε κι άλλες δραστηριότητες, όπως για παράδειγμα το φιλανθρωπικό/ανθρωπιστικό πρόγραμμα Reach Out to Asia και το Εθνικό Πρόγραμμα Διασφάλισης Επάρκειας Τροφίμων. Το 2011 το προφίλ του κέρδισε πολλούς πόντους λόγω τριών λαικίστικου τύπου πρωτοβουλιών που ανέπτυξε για να μην ξεσπάσουν εξεγέρσεις τύπου αραβικής άνοιξης στο Κατάρ. Πιο συγκεκριμένα:

  • Μείωσε τις τιμές των τροφίμων μέσω του National Food Security Programme
  • Έδωσε γενναίες μισθολογικές αυξήσεις, κοινωνικά επιδόματα και αυξήσεις στις συντάξεις σ όλους τους δημόσιους υπαλλήλους της χώρας καθώς και τις ένοπλες δυνάμεις.
  • Κατήργησε την αγγλική γλώσσα στην οποία διδάσκονταν τα προπτυχιακά μαθήματα στο Πανεπιστήμιο του Κατάρ υπέρ της αραβικής γλώσσας, ώστε να αντιμετωπίσει τις τοπικές ανησυχίες για απώλεια της εθνικής ταυτότητας.

Επιπλέον, αργά αλλά σταθερά ο νεαρός Ταμίμ αποκτά φήμη ηγέτη κοντά στο λαό, σε αντίθεση με τον προκάτοχό του μπίν Τζάσιμ που προτιμούσε το διεθνές πολιτικο-οικονομικό τζετ-σετ.

Η μετάβαση εξουσίας

Το κυβερνητικό σχήμα υπό την ηγεσία του Ταμίμ, το οποίο ανακοινώθηκε μόλις πριν 2 24ωρα, προδίδει μια ευρύτερη αλλαγή φρουράς, υπέρ μιας νεαρότερης σε ηλικία γενιάς. Νέος Πρωθυπουργός και Υπουργός Εσωτερικών θα είναι ο Σείχης Αμπντάλλα μπιν Νάσσερ αλ Θάνι, με ειδικότητα σπουδών στις δυνάμεις ασφαλείας και την άμυνα.

  • Υπουργός Εθνικής Οικονομίας ορίστηκε ο πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας του Κατάρ ενώ ο Διευθύνων Σύμβουλος του Αλ Τζαζίρα παραιτήθηκε για να αναλάβει υπουργός οικονομικών και εμπορίου. (Mη ξεχνάμε ότι το Αλ Τζαζίρα είναι Καταριανό)
  • Το σημαντικό πόστο του υπουργού ενέργειας και βιομηχανίας παραμένει ως έχει, χωρίς αντικαταστάτη.
  • Ανακοινώθηκε η σύσταση 5 νέων υπουργείων: Διοικητικής Ανάπτυξης, Σχεδιασμού και Στατιστικής, Νεολαίας και Αθλητισμού, Επικοινωνιών και Πληροφορικής και τέλος, Μεταφορών.

Οι συνέπειες της αλλαγής φρουράς σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής του Κατάρ

Σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις τοπικών αλλά και διεθνών αναλυτών, η εξωτερική πολιτική του Κατάρ υπό την ηγεσία του 33χρονου Ταμίμ θα χαρακτηριστεί από μικρές μόνο «αλλαγές πορείας». Η απομάκρυνση του Χαμάντ μπιν Τζάσιμ βγάζει απ το παιγνίδι τον αρχετυπικό Καταριανό ΥΠΕΞ με το ιδιάζον και προσωπικό στυλ επαφών και άσκησης εξωτερικής πολιτικής. Ο μπιν Τζάσιμ είχε τη φήμη του υπερκινητικού, «non-stop-διαμεσολαβητή», και πέραν τούτου υπήρξε υπέρμαχος και καθοριστικός παράγων σε μια σειρά διεθνών αποφάσεων σχετικών με την εξέγερση στη Συρία και τη Βόρεια Αφρική, που εξέθεσαν το Κατάρ στα μάτια του Αραβικού κόσμου. Για παράδειγμα η υποστήριξη που παρείχε ο Τζάσιμ στην Μουσουλμανική Αδελφότητα της Αιγύπτου, οδήγησαν στην ψύχρανση των σχέσεων του Κατάρ με τη Σαουδική Αραβία, και το απομόνωσαν από τα μέλη της Αραβικής Λίγκας.

Σε αντίθεση με τον μπιν Τζάσιμ, ο Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θάνι φέρεται πως συνεργάστηκε στενά με τους Σαουδάραβες στη διαχείριση της Συριακής κρίσης, για την «μετάθεση» του βάρους ηγεσίας και πρωτοβουλιών από τη Ντόχα στο Ριάντ. Το Κατάρ είχε αρχίσει να συνειδητοποιεί τα όριά του ως μικρού κράτους, στη διεθνή διπλωματία. Η δήλωση του Ταμίμ κατά την ενθρόνισή του πως «το Κατάρ δεν θα λάβει κατευθυντήριες εντολές από κανέναν», ερμηνεύεται ως δείγμα πως η χώρα αυτή θα διατηρήσει την αυτονομία της σε επίπεδα εξωτερικής πολιτικής, και θα κινηθεί εφεξής με ένα λιγότερο δονκιχωτικό και περισσότερο συνεργασιακό-συναινετικό τρόπο.

Ο αλ Θάνι πατήρ, σε πρόσφατη επίσκεψη στο Λευκό Οίκο

Ο αλ Θάνι πατήρ, σε πρόσφατη επίσκεψη στο Λευκό Οίκο

Ευρύτερα θέματα διαδοχής

Η αλλαγή σκυτάλης στο Κατάρ θα έχει ολοκληρωθεί επιτυχώς εάν κι όταν αντιμετωπισθούν αρκετά θέματα όπως μεταξύ άλλων τα εξής:

  • Ο ρόλος του Χαμάντ μπιν Τζασίμ ως Διευθύνοντος Συμβούλου της Qatar Investment Authority, και αρχιτέκτονα της παγκόσμιας επενδυτικής στρατηγικής του Κατάρ,
  • Το νέο τίτλο που θα πρέπει να αποκτήσει ο απερχόμενος Εμίρης, καθότι το Κατάρ βρίσκεται ξαφνικά στην ιδιάζουσα θέση να έχει δύο εν ζωή κληρονομικούς μονάρχες!
  • Πώς θα αντιμετωπίσουν οι υπόλοιποι μονάρχες των Εμιράτων και του ευρύτερου Περσικού, συνηθισμένοι στην αυστηρή ηλικιακή ιεραρχία, τους νεότερους που αποκτούν εξουσία; Ο Ταμίμ είναι 60 χρόνια μικρότερος από τον Βασιλιά Αμπντάλλα της Σαουδικής Αραβίας.

Στην πραγματικότητα το πέρασμα στη νεότερη γενιά που παρατηρείται στο Κατάρ δεν αναμένεται να επεκταθεί με την ταχύτητα μολυσματικής νόσου στην ευρύτερη περιοχή. Απ’ την άλλη όμως παρατηρούμε μερικά ενδιαφέροντα φαινόμενα παγκόσμιας εμβέλειας. Η παραίτηση του Πάπα, η παραίτηση της Βεατρίκης της Ολλανδίας, και τώρα η παραίτηση του Εμίρη αλ Θάνι του Κατάρ, σηματοδοτούν μια νέα πρακτική που θα είναι όλο και πιο δύσκολο να αγνοήσουν τα μακροημερεύοντα και αυταρχικά καθεστώτα του πλανήτη.

Όταν το Κατάρ αγόραζε τη Γαλλία, την Ελλάδα και την Ισπανία ή: … πάμε για ποδόσφαιρο; 

Σε επίσημη επίσκεψη τοθ Σείχη και της συζυγου του στο Παρίσι. Ο Σαρκοζύ πάντα ο εαυτός του...

Σε επίσημη επίσκεψη του Σείχη και της συζύγου του στο Παρίσι. Ο Σαρκοζύ πάντα ο εαυτός του…

Το’ παν και το’ καναν οι τετραπέρατοι Καταριανοί: δεν φτάνει που εξαγόρασαν το σύνολο του  μετοχικού κεφαλαίου της ιστορικής Παρί Σεν Ζερμαίν (σε μια κίνηση αντιπερισπασμού όταν το Άμπου Ντάμπι αγόραζε την βρετανική Μάντζεστερ Σίτυ), έφεραν και μεταγραφή τον 38χρονο πλέον Μπέκαμ από την Αμερική στο Παρίσι. Λίγη σημασία έχει η ηλικία του … «spice boy». Η κίνηση ρίχνει τα φώτα της δημοσιότητας στην γαλλική ομάδα, η οποία μετατρέπεται από διαφημιστικής πλευράς σε έξοχο όπλο visibility του ίδιου του Κατάρ. Το ποδόσφαιρο γίνεται ο δούρειος ίππος όπου κρύβονται τα εμπορικά συμφέροντα. Αν δείτε αύριο την Παρί Σεν Ζερμαίν να δίνει φιλικούς αγώνες προτετοιμασίας ενόψει του επόμενου γαλλικού πρωταθλήματος με το ακόμη γκλαμουράτο αστέρι του Μπέκαμ, στην Κίνα, ή τη Βραζιλία σκεφτείτε το εξής απλό: το Κατάρ ενδιαφέρεται σφόδρα να δραστηριοποιηθεί ακόμη περισσότερο σε δύο από τις πλέον δυναμικές αγορές του πλανήτη.

Το Κατάρ, ένας νάνος έτοιμος να κατακτήσει τον κόσμο; Πέρα από τα κλισέ και τις πομπώδεις φράσεις εντυπωσιασμού, εδώ και δύο δεκαετίες, αργά και σταθερά το ζάπλουτο Κατάρ έχει βαλθεί να βάλει χέρι στα πάντα. Ενδεικτικά, αφήνουμε μερικές εικόνες να μιλήσουν μόνες τους:

Καταριανές επενδύσεις ανά τον κόσμο:

qatar in the world

Οι πράσινες γραμμές σηματοδοτούν επενδύσεις σε καλλιεργήσιμες γαίες, ενώ οι μπλέ γραμμές επενδύσεις στον τουρισμό, τα ακίνητα, τον αθλητισμό, τις επιχειρήσεις, τα προιόντα πολυτελείας και στάτους πχ αυτοκινητοβιομηχανίες, τα τραπεζοχρηματοοικονομικά, τις λιμενικές υποδομές, τις τηλεπικοινωνίες και τα ΜΜΕ, την ενέργεια κλπ.

Καταριανές επενδύσεις μόνο στην Αγγλία:

qatar ependuseis

Η επενδυτική πολιτική του Κατάρ

Το Κατάρ επενδύει δισεκατομμύρια δολλάρια το χρόνο στην Ευρώπη, σε τομείς τόσο διαφορετικούς όσο τα ακίνητα, τον τουρισμό, τον αθλητισμός και τα ΜΜΕ. Εχει δώσει ιδιαίτερα μεγάλη έμφαση στη δημιουργία υψηλής soft power, εκμεταλλευόμενο τις ευκαιρίες που του δίνει η παγκόσμια κρίση ή ξεπερνώντας νομικές και άλλες αγκυλώσεις. Ξεκίνησε την απόβασή του στον τραπεζικό τομέα της Αγγλίας όταν κυριολεκτικά «έσωσε» την Μπάρκλευς αιμοδοτώντας την με 7 δις στερλίνες και αποκτώντας μέρισμα του μετοχικού κεφαλαίου της. «Η πτώση των τιμών στην Ευρώπη έχει δημιουργήσει πολλές επενδυτικές ευκαιρίες για τα ζάπλουτα κρατίδια του Περσικού», όπως λέει ο Καρίμ Μπιτάρ στην λιβανέζικη AsSafir και συνεχίζει: «αυτό το μικρό κράτος περιβάλλεται από δύο στρατιωτικά ισχυρά έθνη, τη Σ. Αραβία και το Ιράν. Οι καταριανές επενδύσεις σε δυτικές χώρες και ειδικά σε σημαντικούς τομείς της οικονομίας είναι μια εγγύηση ζωής για το Κατάρ».  Ο δε αραβο-γάλλος πολιτικός αναλυτής Ναμπίλ Νασέρι και ειδικός σε θέματα του Κατάρ φαίνεται να συμμερίζεται τις απόψεις του Μπιτάρ. Εντούτοις ο Νασέρι προσθέτει μια ακόμη διάσταση: «Η Ντόχα επιθυμεί ιδιαίτερα να συσφίξει τη συνεργασία της με το Παρίσι στη λογική της διαφοροποίησης των συμμαχιών της, με άλλα λόγια δεν θέλει να εξαρτάται αποκλειστικά από τη στήριξη των ΗΠΑ. Αυτή η ανάγκη για συνεργασία φαίνεται ιδιαίτερα στον στρατιωτικό τομέα. Ναι μεν το Κατάρ έχει πολλές αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, απ την άλλη όμως το 80% του στρατιωτικού εξοπλισμού του Κατάρ προέρχεται από τη Γαλλία. Κι αυτό, πέρα από τα άλλα επίπεδα συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, σε οικονομικό και αθλητικό επίπεδο».

Χωρίς λόγια...

Χωρίς λόγια…

«Ισλαμικές» επενδύσεις

Οι καταριανές επενδύσεις σε Αγγλία, Ισπανία, Γερμανία, Ολλανδία, Γαλλία και άλλες ευρωπαικές χώρες μπορεί να μην έγιναν πρωτοσέλιδο στις αντίστοιχες χώρες, έγιναν όμως αντικείμενο ανάλυσης, θεωριών, εικασιών και προκάλεσαν αρκετές υποψίες στον γαλλικό Τύπο, κυρίως όταν το Κατάρ έριξε 150 εκατομμύρια ευρώ για επενδύσεις στα προάστια του Παρισιού, όπου πληθυσμιακά υπερτερεί το μουσουλμανικό στοιχείο. Αν και η επένδυση αυτή αποτελεί ένα πάρα πολύ μικρό ποσοστό επί του συνόλου των καταριανών επενδύσεων στη Γαλλία, και με το εμιράτο να έχει υποσχεθεί να ρίξει άλλα 13 δις ευρώ σε γαλλικές επιχειρήσεις, ο γαλλικός Τύπος περιέγραψε το Κατάρ σαν ένα «ισλαμικό κράτος που προσπαθεί να διαδώσει το πολιτικό ισλάμ με οικονομικούς όρους».

Οι Καταριανοί αντιτάσσουν σ’ αυτές τις αιτιάσεις πως δεν πάει ο Μωάμεθ στο βουνό, αλλά το βουνό στο Μωμάεθ… Με άλλα λόγια, η οικονομική κρίση σπρώχνει πολλά κράτη, αλλά και επιχειρήσεις της Ευρώπης στην Ντόχα για αναζήτηση οικονομικής υποστήριξη μέσω συνεργασιών και προσέλκυση επενδύσεων.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως οι καταριανές επενδύσεις στα γαλλικά προάστια έγιναν εν μέρω μιας ευρύτερης προβληματικής γύρω από την δράση του πολιτικού Ισλάμ στην Γαλλία, και την Ευρώπη γενικότερα. Αυτό είναι ακόμη πιο αληθές στο μέτρο που στη Γαλλία υπάρχει ένας διττός φόβος αυτή τη στιγμή: αφενός φόβος του Ισλάμ, αφετέρου φόβος ότι η γαλλική οικονομία θα χάσει ακόμη περισσότερο την οικονομική της ανεξαρτησία μέσα στην παγκόσμια κρίση, σύμφωνα με τον Μπιτάρ. Επιπλέον το Κατάρ επικρίνεται περισσότερο από τα άλλα κρατίδια του Περσικού διότι οι επενδύσεις του ερμηνεύονται ως μέρος ενός ευρύτερου και επιθετικότερου σχεδίου συνδυαστικής οικονομικό-διπλωματικής διεθνούς ανάδυσης.

Η «παράξενη» πολιτική διπλωματία του Κατάρ, και η περίπτωση της Συρίας

Όσο ντόρο έχει προκαλέσει στη διεθνή σκηνή οικονομικά, άλλο τόσο έχει και διπλωματικά το μικροσκοπικό Κατάρ κυρίως με την προηγούμενη κυβερνητική σύνθεση, όταν ΥΠΕΞ ήταν ο πληθωρικός Χαμάντ μπιν Τζασίμ αλ Θάνι.

Το Κατάρ επικρίθηκε για μια σειρά διπλωματικών ενεργειών και εξωτερικής πολιτικής μεταξύ των οποίων οι  κάτωθι περιπτώσεις:

  1. Μέσω του Σείχη Αλ Καραντάουι του σταθμού Αλ Τζαζίρα, το Κατάρ υποστήριξε τους ισλαμιστές του αντιπολιτευτικού «Kόμματος της Δικαιοσύνης και της Ανάπτυξης» στο Μαρόκο,
  2. Αυξανόμενη καταριανή επιρροή στα ισλαμικά στοιχεία της Αλγερίας και κυρίως στο παλιό «Ισλαμικό Μέτωπο Σωτηρίας»
  3. Στενές σχέσεις με το ισλαμικό κόμμα «Ενάχντα» που κατέλαβε την εξουσία στην Τυνησία, και υποστήριξη σαλαφιστικών στοιχείων στη χώρα
  4. Ιδεολογικές προσεγγίσεις με τους Αδελφούς Μουσουλμάνους στην Αίγυπτο και υποστήριξη του αντίστοιχου «κλάδου» στη Συρία.
  5. Χρηματοδότηση και εξοπλισμός της συριακής αντιπολίτευσης της οποίας η «ριζοσπαστική» πτέρυγα επιθυμεί την εγκατάσταση ισλαμικής κυβέρνησης στη Δαμασκό

Πολλά έχουν όντως γραφτεί τα τελευταία 2-3 χρόνια για την καταριανή εξωτερική πολιτική, αν και με κάποια ίσως δόση υπερβολής, πράγμα που συνειδητοποιεί και ο νέος Εμίρης Ταμίμ αλ Θάνι.

Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.

Μπορεί το Κατάρ να ξόδεψε δεκάδες εκατομμύρια δολλάρια, να φωταγώγησε τις πολυτελείς αίθουσές του και να συγκάλεσε διασκέψεις επί διασκέψεων, ή να φιλοξένησε στρατιές διπλωματών και πολιτικών, η διπλωματία όμως κρίνεται εκ του αποτελέσματος, και τα αποτελέσματα της καταριανής διπλωματίας δεν είναι τόσο «λαμπρά» όσο θέλουν οι Καταριανοί να πιστεύουν.

Για παράδειγμα, η συμφιλίωση που υπέγραψαν Χαμάς και Φατάχ στη Ντόχα τον Φεβρουάριο του 2012 δεν έχει ακόμη μεταφερθεί από το χαρτί στην πράξη.  Τα γραφεία της αντιπροσωπείας των Αφγανών Ταλιμπάν στη Ντόχα που εγκαινιάσθηκαν τον Ιανουάριο του 2013, σε μια προσπάθεια έναρξης διαλόγου ανάμεσα σε ΗΠΑ, Ταλιμπάν και την κυβέρνηση του Αφγανού πρωθυπουργού Καρζάι  έχουν για την ώρα καθαρά διακοσμητικό χαρακτήρα.

Όσο για τις αραβικές ανοίξεις, εκεί είναι που το Κατάρ «τα έκανε θάλασσα» καθότι ενεπλάκη σ’ αυτές με έναν άτσαλο και πολιτικά αβαθή τρόπο, με αποτέλεσμα σήμερα να βρίσκεται στο στόχαστρο της κριτικής και της δυσπιστίας από άλλα αραβικά κράτη και όχι μόνο.

Στην αρχή η καταριανή πετρελαιο-μοναρχία στάθηκε στο πλευρό των  εξεγερθέντων Αιγύπτιων, Τυνήσιων και Λίβυων, σύντομα όμως έριξε το βάρος της αν όχι αποκλειστικά, τουλάχιστον εμφατικότατα στους ισλαμιστές Αδελφούς Μουσουλμάνους που σάρωσαν παντού μετεκλογικά, εκτός απ την Λιβύη. Αυτή μάλιστα η στροφή των Καταριανών μεταφράστηκε τον περασμένο Ιανουάριο και σε μια βοήθεια ύψους 3,8 δις ευρώ στην κυβέρνηση του Αιγύπτιου Μόρσι, μεσούσης της μεγαλύτερης οικονομικής κρίσης της Αιγύπτου τα τελευταία χρόνια.

Την ίδια γραμμή κράτησαν οι Καταριανοί και υπέρ του Συριακού σκέλους των Αδελφών Μουσουλμάνων, κύριου μοχλού των αντικαθεστωτικών εναντίον του Ασσαντ στη Δαμασκό, μέχρι που το Ριάντ ανέλαβε τα «ηνία» της χειραγώγησής τους.

Ακόμη πιο βίαιη ήταν η κριτική κατά της καταριανής εξωτερικής πολιτικής στο θέμα της Συρίας. Ένα μέρος της αραβικής κοινής γνώμης βλέπει με εξαιρετικά κακό μάτι την καταριανή υποστήριξη των αντικαθεστωτικών στη Δαμασκό την οποία υποστήριξη στην καλύτερη περίπτωση ερμηνεύει ως «πολιτική πυρομανία» και στη χειρότερη ως «σύμπραξη με τα αμερικανο-σιωνιστικά συμφέροντα» στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, «που έχει σκοπό να αδυνατίσει τον άξονα αντίστασης που ξεκινά από την Τεχεράνη και φτάνει μέχρι την Χεζμπολλά μέσω της Συρίας».

Αυτή η τελευταία θέση στοχεύει κατευθείαν στο κανάλι Αλ Τζαζίρα, το οποίο ένα όλο και μεγαλύτερο μέρος του αραβικού κόσμου βλέπει πλέον με δυσπιστία για τον τρόπο με τον οποίο καλύπτει τα γεγονότα της περιοχής.

Το Αλ Τζαζίρα ειδωμένο από Συρο-φιλοκαθεστωτικό σκιτσογράφο

Το Αλ Τζαζίρα ειδωμένο από Συρο-φιλοκαθεστωτικό σκιτσογράφο

Επιπλέον, οι υπέρμετρες διπλωματικές φιλοδοξίες του Κατάρ είχαν σαν αποτέλεσμα και την ένταση στις σχέσεις του με την Ιορδανία και τα ΗΑΕ.  Αφενός το Αμμάν προσπαθεί να εξοβελίσει …ανοιξιάτικες φιλοεπαναστατικές ανησυχίες μέσα από μια σειρά συγκρατημένων παραχωρήσεων του βασιλιά προς το λαό,  αφετέρου το Άμπου Ντάμπι είναι αλλεργικό προς κάθε ιδέα αντιπολιτευτικών κομμάτων, ενώ το στοιχειώνει καθημερινά η εμμονή μιας ισλαμικής ανατροπής του. Όντως στα Η.Α.Εμιράτα υπάρχει το κόμμα Αλ Ισλά, μια εγχώρια εκδοχή της αιγυπτικής Μουσουλμανικής Αδελφότητας και του οποίου καμιά 100 μέλη και «συμπαθούντες» δικάστηκαν τον περασμένο Μάρτιο με την κατηγορία «της απόπειρας κατά της εθνικής ασφάλειας της χώρας». Έτσι δεν είναι να απορεί κανείς πως τόσο η Ιορδανία όσο και τα Αραβικά Εμιράτα έβγαζαν σπυριά με τις φιλο-ισλαμικές ευαισθησίες και χρημοδοτικές πρωτοβουλίες του αποχωρήσαντος Εμίρη Χαμάντ μπιν Καλίφα Αλ Θάνι.

Εξ ου και η κρίσιμη σπουδαιότητα που αποκτά η έκβαση της συριακής κρίσης για την Ντόχα.

Μια ενδεχόμενη γρήγορη πτώση του Ασσαντ ενδεχομένως θα έδινε στο Κατάρ νέα ώθηση να υποστηρίξει τα επαναστατικά ισλαμικά-σαλαφιστικά στοιχεία. Παράλληλα η ίδια πτώση θα αδυνάτιζε το ρόλο της Τεχεράνης, που είναι το μαύρο σιιτικό πρόβατο για τα σουνιτικά μοναρχικά καθεστώτα του Περσικού, και θα έβαζε σε δεύτερη μοίρα τις επικρίσεις κατά του Κατάρ για το ρόλο του στην υποστήριξη των Αδελφών Μουσουλμάνων.

Αντιθέτως, μια παρατεταμένη εμφυλιοπολεμική κατάσταση στη Συρία, και μια ενδεχόμενη «σομαλοποίηση» της χώρας θα έκαναν τον απερχόμενο Εμίρη να φαίνεται σαν ένας επικίνδυνος μαθητευόμενος μάγος, θα αύξαιναν κατακόρυφα τις κριτικές κατά του Κατάρ, απομονώνοντας το κρατίδιο διπλωματικά.

Ο απερχόμενος φιλοισλαμιστής μπιν Καλίφα αλ Θάνι ήταν αυτός που κάλεσε πρώτος σε ένοπλη επέμβαση στη Συρία για την πτώση του Ασσαντ, ενώ το Κατάρ ως προεδρεύον μέλος της Αραβικής Λίγκας κατά το διάστημα 2011-2012 διαδραμάτισε καίριο λόγο στην αναστολή της συμμετοχής της Συρίας ως μέλους στον οργανισμό αυτό. Παράλληλα το Αλ Τζαζίρα γινόταν όλο και πιο μεροληπτικό υπέρ των αντικαθεστωτικών «επαναστατών», δημοσιεύοντας σχεδόν αποκλειστικά εικόνες των ωμοτήτων του Άσσαντ και καυτηριάζοντας διαρκώς το αναποτελεσματικό Εθνικό Συμβούλιο της Συρίας.

Και δεν ήταν μόνο αυτά. Σύμφωνα με αραβικές, και πάντως όχι «αλ Τζαζίρικες» δημοσιογραφικές εκτιμήσεις, το Κατάρ από την αρχή του εμφυλίου στη Συρία φαίρεται να έχει διαθέσει συνολικά μέχρι και 3 δισεκατομμύρια δολλάρια υπέρ των επαναστατών είτε υπό μορφή ρευστού είτε υπό μορφή εξοπλισμού.

Μάλιστα ο εν λόγω εξοπλισμός διαγράφει μια συγκεκριμένη πορεία: ελαφρύς εξοπλισμός αγοράζεται με καταριανά χρήματα από το μέτωπο της Λιβύης καθώς και από αγορές της Ανατολικής Ευρώπης, και παραδίδεται στους Σύριους αντικαθεστωτικούς μέσω intelligence networks, των οποίων η βάση είναι στην …Τουρκία!!  (πηγή: Syria deals blow to Qatar’s foreign policy ambitions The Oxford Analytica Daily Brief ® -June 12 2013)

Βασικά γενικά συμπεράσματα

  • Η αδυναμία του Κατάρ να συμβάλει στην γρήγορη πτώση των Άσσαντ είναι ένα ισχυρό χτύπημα στις όποιες ηγετικές ή έστω πρωταγωνιστικές φιλοδοξίες του κρατιδίου στην περιοχή. Πριν από τις αραβικές ανοίξεις το 2011, οι καταριανοί είχαν μια μικρή καλή «φήμη» διπλωματικού διαμεσολαβητή, όμως είδαν στις επαναστάσεις αυτές μια ευκαιρία ανατροπής αυταρχικών καθεστώτων. Η καταριανή εξωτερική πολιτική υποστήριξης των επαναστατικών δυνάμεων γνώρισε μια πρώτη αποδοχή στη συνέχεια όμως η στροφή των καταριανών στο να επιλέγουν «νικητές» μεταξύ ισλαμιστικών-σαλαφιστικών ομάδων που φαίνονταν να διαμορφώνουν τη διάδοχη κατάσταση στοίχησαν στο Κατάρ διεθνείς επικρίσεις τόσο από τους δυτικούς όσο και από τον αραβικό κόσμο.
  • Το Κατάρ, πάρα τον τεράστιο πλούτο του, είναι μικρό κράτος τόσο γεωγραφικά όσο και πληθυσμιακά  και ως εκ τούτου δεν έχει το απαραίτητο θεσμικό βάθος να πλαισιώνει τις αποφάσεις και τις πολιτικές των κυβερνήσεών του με τις απαραίτητες διαδικασίες παρακολούθησης, αξιολόγησης και αναπροσαρμογής. Σε απλά ελληνικά, δεν διαθέτει τις θεσμικές υποδομές χάραξης και άσκησης πολιτικής, μέσα για παράδειγμα από ένα Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας.
  • Αντιθέτως, η άσκηση εξωτερικής πολιτικής και διπλωματίας βασισμένης αποκλειστικά στο χρήμα, τις προσωπικές γνωριμίες και την όποια χαρισματικότητα του ΥΠΕΞ εξέθεσαν το Κατάρ διεθνώς ως αναξιόπιστο, παρορμητικό, αλλοπρόσαλλο πολιτικό παίκτη.

Σαουδική Αραβία και Κατάρ έχουν κοινό συμφέρον στην ανατροπή των Άσσαντ, διαφωνούν όμως στο «τί μέλλει γενέσθαι» την επόμενη ημέρα. Η υποστήριξη που παρείχε το Κατάρ στην Μουσουλμανική Αδελφότητα βρίσκει κάθετα αντίθετα τα απολυταρχικά καθεστώτα της Σ. Αραβίας και των άλλων κρατιδίων του Περσικού για τους προφανείς λόγους: τρέμει σε βάθος χρόνου και ο δικός τους θρόνος.

Δεν είναι καθόλου τυχαία η ταυτόχρονη απομάκρυνση από τη θέση ΥΠΕΞ του μπιν Τζάσιμ αλ Θάνι και οι πραγματιστικές προπαρασκευαστικές κινήσεις του 33χρονου νέου Εμίρη να μεταθέσει το βάρος της διπλωματικής πρωτοβουλίας και των στρατηγικών κινήσεων από τη Ντόχα στο Ριάντ.

Ένα είναι σίγουρο: ο ανταγωνισμός μεταξύ Σ. Αραβίας και Κατάρ, καθώς και Κατάρ με τα ΗΑΕ θα συνεχιστεί με πιο συγκαλυμμένο τρόπο.

Ο πρωθυπουργός της Μολδαβίας Βλαντ Φιλάτ στη Ντόχα για προσέλκυση Καταριανών επενδύσεων στη χώρα του

Ο πρωθυπουργός της Μολδαβίας Βλαντ Φιλάτ στη Ντόχα για προσέλκυση Καταριανών επενδύσεων στη χώρα του

Advertisements
Σχόλια
  1. Ο/Η Kώστας λέει:

    Πάρα πολύ ενδιαφέρον και περιεκτικό.

  2. Ο/Η Ευη λέει:

    Για ψαγμενους το αρθρο οπως παντα αυτα που αναρτας Ντιανουπολη!!!!!!

  3. […] αλλά αφιερώσαμε 2 άρθρα επ’ αυτού ( Qatar…(α) και Qatar…(α) Μἐρος Β’). Δε λέω πως κανείς δεν έγραψε γιαυτό…λέω πως στην […]

Η γνώμη σας;

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s